English
Ülkemizde etkili olan Koronavirüs (COVID-19) salgının ekonomik alanda yarattığı olumsuz etkilerin azaltılması amacıyla hazırlanan 7244 sayılı “Yeni Koronavirüs (COVID-19) Salgınının Ekonomik ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” (“Kanun”) 17 Nisan 2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Söz konusu Kanun kapsamında; birçok alanda özellikle işverenlere destek olunması ve farklı alanlarda kolaylık sağlanması amaçlandı. Kanunda yer alan önemli düzenlemelerden birkaçı kısaca şu şekilde:
BAZI KAMU ALACAKLARINA ERTELEME GETİRİLDİ
Kanun’un 1. Maddesi uyarınca; yeni koronavirüs (Covid-19) salgını kaynaklı zorlayıcı sebep gerekçesiyle; Hazine ve Büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin mülkiyetinde veya tasarrufunda olan taşınmazlara ilişkin satış, ecrimisil ve kiralamadan kaynaklı bedeller, toplu taşıma hizmeti yapan gerçek ve tüzel kişilerin ruhsat, hat kiralarından kaynaklanan alacakları, başvuru şartı aranmaksızın, 3 ay süreyle ertelenmiştir. Bu süre, gerektiğinde ilgisine göre yetkililer tarafından üç aya kadar uzatılabilecektir.
Ayrıca; faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunamayan işletmelerin yıllık ilan ve reklam vergileri ile yıllık çevre temizlik vergilerinin, faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunulamayan dönemlere isabet eden kısmının alınmayacağı düzenlenmiştir.
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun 16. maddesi kapsamındaki kredi borçlarının da 3 aylık döneme ilişkin tahsil edilmesi gerekenlerle sınırlı olmak üzere, başvuru şartı aranmaksızın 3 ay süreyle ertelenmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır.
İŞ KANUNU KAPSAMINDA ÖNEMLİ DÜZENLEMELER YAPILDI
Kanun’un 2. Maddesi uyarınca; toplu iş sözleşmelerinin yapılması, toplu iş uyuşmazlıklarının çözümü ile grev ve lokavta ilişkin süreler üç ay süreyle uzatılmıştır.
Kanun’un 7. Maddesi uyarınca; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na bir geçici madde eklenerek, işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile 15/3/2020 tarihinden sonra iş sözleşmesi feshedilen ve işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçilere, ücretsiz izinde bulundukları veya işsiz kaldıkları süre kadar, fondan günlük 39,24 Türk lirası nakdi ücret desteği verilmesi düzenlenmiştir.
Ancak; ücretsiz izne ayrılarak nakdi ücret desteğinden yararlanan işçinin fiilen çalıştırıldığının tespiti halinde işverene, bu şekilde çalıştırılan her işçi ve çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacak ve ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.
Bahse konu Kanun kapsamında kısa çalışma ödeneğine ilişkin de birtakım düzenlemeler getirilmiştir. Kanun’un 8. Maddesi uyarınca; yeni koronavirüs (Covid-19) sebebiyle işverenlerin yaptıkları zorlayıcı sebep gerekçeli kısa çalışma başvuruları için, uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeksizin, işverenlerin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesinin gerçekleştirileceği düzenlenmiştir.
Yine; işverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.”
Kanun’un 10. Maddesi uyarınca; 4857 sayılı İş Kanunu’na geçici madde eklenmek suretiyle, her türlü iş veya hizmet sözleşmesinin üç ay süreyle, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında işveren tarafından feshedilemeyeceği düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin uygulamaya konulması ile keyfi işten çıkarmaların ve istihdam açığının büyümesinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Ancak işverenin bu kısıtlama nedeniyle zarar görmesini engellemek amacıyla bir düzenleme daha getirilmiş ve bahse konu üç aylık süreyi geçmemek üzere, işverenin işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne ayırabileceği düzenlenmiştir.
Normal şartlarda işverenin işçiyi ücretsiz izne ayırabilmesi için işçinin onayını alması zorunlu olup, bu onayın verilmemesi halinde işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkı söz konusu olacaktır. Ancak yapılan yeni düzenleme uyarınca bu madde kapsamında işçiyi ücretsiz izne ayırmak, işçiye haklı nedene dayanarak sözleşmeyi fesih hakkı vermeyecektir.
Aynı madde kapsamında, bu yükümlülüğe uymayarak madde hükmüne aykırı olarak iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekiline, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
ŞİRKET GENEL KURULLARINA VE KAR DAĞITIMINA İLİŞKİN OLARAK TÜRK TİCARET KANUNU KAPSAMINDA DEĞİŞİKLİK YAPILDI
Bir başka esaslı düzenleme de Türk Ticaret Kanunu kapsamında yapılmıştır. Kanun’un 12. Maddesi uyarınca; Türk Ticaret Kanunu’na bir geçici madde eklenerek, sermaye şirketlerinde, 30/9/2020 tarihine kadar 2019 yılı net dönem kârının yalnızca yüzde yirmi beşine kadarının dağıtımına karar verilebileceği düzenlenmiştir. Bu şekilde; geçmiş yıl kârları ve serbest yedek akçelerin dağıtıma konu edilemeyeceği, genel kurulca yönetim kuruluna kâr payı avansı dağıtımı yetkisi verilemeyeceği belirtilmiştir.
Devlet, il özel idaresi, belediye, köy ile diğer kamu tüzel kişilerinin ve sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait fonların, doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirketler hakkında bu fıkra hükmü uygulanmayacaktır.
Bu doğrultuda; genel kurulca 2019 yılı hesap dönemine ilişkin kâr payı dağıtımı kararı alınmış ancak henüz pay sahiplerine ödeme yapılmamışsa veya kısmi ödeme yapılmışsa, 2019 yılı net dönem kârının yüzde yirmi beşini aşan kısma ilişkin ödemeler 3 ay süreyle ertelenecektir.
BAZI GENEL KURULLARIN VE SEÇİMLERİN ERTELENMESİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELER YAPILDI
Kanun’un 2. Maddesi uyarınca; dernekler ve kooperatifler ile Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu kapsamındaki genel kurul toplantıları 31/7/2020 tarihine kadar ertelenmiştir. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin 2020 yılı Mayıs ayı içinde yapılması gereken Birlik Genel Kurulu’nun ise bir sonraki yıl Genel Kurulu ile birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
Ayrıca; aynı madde kapsamında, Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun kapsamında yapılması gereken seçimlerin 2020 yılında yapılamayacağı düzenlenmiştir.
AR-GE MERKEZLERİNİN ÇALIŞMALARINA İLİŞKİN ESNEKLİK GETİRİLDİ
Kanun’un 2. Maddesi kapsamında; Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde yürütülen faaliyetlerin Ar-Ge ve tasarım merkezleri dışında da yapılmasına ve Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında Bölge sınırları içinde yürütülen faaliyetlerin Bölge dışında da yürütülmesine, 4 ay süreyle sınırlı olmak üzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanı tarafından izin verilebileceği düzenlenmiştir.
FAHİŞ FİYAT UYGULAMASINA VE STOKÇULUĞA İLİŞKİN DÜZENLEMELER GETİRİLDİ
Kanun’un 14. Maddesi ile 6585 sayılı Kanuna ek madde konarak, üretici, tedarikçi ve perakende işletmeler tarafından bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapılamayacağı ve piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu faaliyetler ile tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulamayacağı düzenlenmiştir.
Ayrıca; fahiş fiyat artışı ve stokçuluk uygulamalarına yönelik düzenlemeler yapmak, gerektiğinde denetim ve incelemelerde bulunarak idari para cezası uygulamak ve her türlü tedbiri almak amacıyla Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu oluşturulur.
ERKUT HUKUK BÜROSU
Makalenin İngilizce versiyonu için tıklayınız.
