English
25/8/1999 tarihli Kanun değişikliği ile 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. Maddesinin 1. Fıkrasına eklenen 5. bendi uyarınca; çalışanın emekliğe ilişkin yaş koşulu dışındaki diğer çalışma süresi ve prim gün sayısı kriterlerini sağlaması halinde, kendi isteği ile işten ayrıldığında kıdem tazminatına hak kazanacağı düzenlenmiştir.
Söz konusu düzenleme nedeniyle birçok çalışan, aynı işyerinde uzun süre çalıştıktan sonra istifa etmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanacağı yanılgısı içine girmektedir. Hal bu ki; bahse konu maddede belirtildiği şekilde kıdem tazminatına hak kazanılabilmesi için bir takım ilave şartların da varlığı gerekiyor.
Emeklilik Nedeniyle İş Akdinin Feshedilmesi Halinde Kıdem Tazminatına Hak Kazanılır Mı?
Bir çalışanın hangi hallerde kıdem tazminatına hak kazanacağı 1475 Sayılı İş Kanunu’nun (“Kanun”) 14. Maddesine açıkça düzenlenmiştir. Yargıtay’ın da kabul ettiği görüşe göre; söz konusu kanun hükmü mutlak emredici olup, yorum yoluyla genişletilemez. Yani; 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. Maddesinde düzenlenen haller dışında bir çalışanın kıdem tazminatına hak kazanması mümkün değildir.
Normal koşullarda bir çalışanın kendi isteğiyle işinden istifa etmesi ona kıdem tazminatı talep etme hakkı vermez. Ancak Kanun’un 14. Maddesi ile bu duruma birtakım istisnalar getirilmiştir. Emeklilik nedeniyle iş akdinin feshi de bu istisnalardan biridir. Kanun’un 14. Maddesinin 1. Fıkrasının 5. Bendi uyarınca; belirli bir prim gün sayısını ve sigortalılık yılını doldurması halinde çalışan kendi isteği ile işten ayrılırsa, kıdem tazminatı talep etmeye hak kazanır.
Emeklilik Nedeniyle İşten Ayrılma Halinde Kıdem Tazminatına Hak Kazanmanın Koşulları Nedir?
Kanun’un 14. Maddesinin 1. Fıkrasının 5. bendinde belirtilen emeklilik için gerekli çalışma süresi ve prim gün sayısı, çalışanın sigorta kaydının başladığı tarihe göre farklılık göstermektedir. Sigorta girişi 08.09.1999 tarihinden önce yapılmış olan çalışanlar için kanunda öngörülen çalışma süresi 15 yıl, prim ödenen gün sayısı ise 3600 iken, 08.09.1999 tarihinden sonra sigorta kaydı başlatılmış bir çalışan için kıdem tazminatına hak kazanmak için gerekli çalışma süresi 25 yıl, prim ödenen gün sayısı ise 4500 gündür.
Yani; ilk sigorta girişi 08.09.1999 tarihinden önce yapılmış olan çalışanlar, 3600 gün sigorta primi yatırılmış olması ve 15 yıldır sigortalı olmaları koşuluyla, iş sözleşmelerini feshetmeleri halinde kıdem tazminatı talep etmeye hak kazanacaktır. İlk sigorta girişi 08.09.1999 tarihinden sonra yapılmış olan çalışanlar ise; ancak 4500 gün sigorta primi yatırılmış olması ve 25 yıldır sigortalı olmaları koşuluyla, iş sözleşmelerini feshetmeleri halinde kıdem tazminatına hak kazanacaktır.
Burada belirtilen koşulları sağlayan bir çalışan işinden kendi isteğiyle ayrılmak ve bu şekilde kıdem tazminatına hak kazanmak istiyorsa, ilgili sigorta müdürlüğüne başvurarak gerekli belgeleri temin etmeli ve bu suretle Kanun’da belirtilen koşulları sağladığını işverenine ispat etmelidir.
İşverenin Emeklilik Nedeniyle İş Akdinin Feshi Halinde Kıdem Tazminatını Ödemeyi Reddetmesinin Bir Yaptırımı Var Mıdır?
Kanun’un 14. maddesinin 11. fıkrası hükmüne göre, kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hâkim gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder. Görüleceği üzere; bu durumda işveren, hak ettiği halde çalışana kıdem tazminatını ödememesi halinde sözleşmenin fesih tarihinden itibaren en yüksek faizi oranı üzerinden işleyecek olan faiz tutarını da çalışana ödemekle yükümlü olacaktır.
Emeklilik Nedeniyle İş Akdinin Feshedilmesi Halinde İhbar Tazminatına Hak Kazanılır Mı?
Yargıtay’ın yerleşik görüşleri doğrultusunda; bir çalışanın emeklilik nedeniyle iş sözleşmesini feshetmesi halinde ihbar tazminatı talep etme hakkı bulunmamaktadır. Benzeri şekilde; işverenin de bu durumda ihbar süresine uyulmadığından bahisle çalışandan ihbar tazminatı talep hakkı söz konusu olmayacaktır.
ERKUT HUKUK BÜROSU
Makalenin İngilizce versiyonu için tıklayınız.
